Informatie over Mensendieck:

Wat is oefentherapie Mensendieck?

Pijnklachten aan spieren en gewrichten ontstaan vaak door een verkeerde houding of door belastende bewegingen, soms in combinatie met een lichamelijke aandoening. Zo kan zittend werk achter een computer, staand werk in een winkel of het tillen van patiënten in een verpleeghuis tot overbelastingsklachten leiden en pijnklachten geven in de rug, schouders, nek, armen of benen. Ook dagelijkse activiteiten in het huis zoals het tillen van kleine kinderen of huishoudelijke werkzaamheden (stofzuigen, koken, schoonmaken) maar ook het sporten kunnen aanleiding geven tot klachten. Kinderen hebben soms problemen met de grove motoriek, zoals rennen en springen, soms juist met de fijne motoriek met als voorbeeld het schrijven. 
Een oefentherapeut Mensendieck probeert de bron van overbelasting of verkeerde houdings- en bewegingsgewoonten aan te pakken door het aanleren van een nieuw houdings- en bewegingspatroon. Een belangrijk uitgangspunt van oefentherapie Mensendieck is om u te leren hoe u zelf deze klachten kunt verhelpen en voorkomen. De rol van een oefentherapeut daarbij is om u te leren om bewuster met uw lichaam om te gaan.
In de behandeling worden verschillende vormen van oefeningen ingezet naast het instrueren van een nieuw houdings- en bewegingspatroon. De toepassing van dit nieuw aangeleerde bewegingspatroon in het dagelijks leven kan voorkomen dat de klachten terugkeren. Spierontspannende en ademhalingsoefeningen kunnen helpen de pijn te verminderen of te verlichten. Spierversterkende oefeningen helpen bij het volhouden van het nieuwe houdings- en bewegingspatroon.
Oefentherapie Mensendieck wordt niet alleen toegepast om pijnklachten te voorkomen of te verminderen. Een nieuw houdings- en bewegingspatroon kan ook worden aangeleerd ter preventie van klachten of voor wie gewoon graag een ‘betere’ houding wil.
Oefentherapie Mensendieck is een erkende paramedische behandelmethode. Deze vorm van therapie is ontwikkeld door Bess Mensendieck aan het begin van de 20e eeuw. Een belangrijk deel van de werkwijze van Bess Mensendieck vormt nog altijd de kern van de benadering van een oefentherapeut Mensendieck. Echter, deze benadering is de afgelopen decennia uitgebreid met meer moderne wetenschappelijk onderbouwde theorieën.

Voor wie is oefentherapie Mensendieck geschikt?

In onze praktijk behandelen wij vanaf de leeftijd van 4 jaar, omdat een kind een opdracht moet kunnen begrijpen en zelf moet kunnen uitvoeren. Maar verder is oefentherapie Mensendieck niet aan een bepaalde leeftijd gebonden. U denkt misschien dat u niets meer aan uw klachten kunt doen vanwege uw leeftijd. Maar het is altijd mogelijk om te oefenen of om iets aan uw houding te doen. Een oefentherapeut past de behandeling op u aan.
Lukt het niet om naar de praktijk toe te komen in verband met uw klachten, dan bestaat er ook de mogelijkheid om aan huis behandeld te worden.

Wanneer is het zinvol om naar een oefentherapeut te gaan?

Bij klachten: Oefentherapie Mensendieck is vooral geschikt voor mensen met specifieke klachten aan het bewegingsapparaat. Dit kunnen houdingsafhankelijke overbelastingsklachten zijn of meer specifieke klachten die voortkomen uit neurologische of orthopedische aandoeningen, reumatische pijn aan spieren en gewrichten, stoornissen in de ademhaling of de bloedsomloop, stressklachten, hoofdpijn en pijn aan nek, rug en schouders. Zie onder verder voor meer informatie over klachten die door een oefentherapeut Mensendieck behandeld worden bij ‘Welke klachten worden behandeld?’

Ter preventie van klachten: Oefentherapie Mensendieck is ook bedoeld voor risicogroepen: dit zijn mensen met een verhoogde kans klachten of problemen van het bewegingsapparaat te ontwikkelen. Vrouwen die zwanger zijn, kinderen of volwassenen met houdingsafwijkingen, mensen die fysiek zwaar werk verrichten, ouderen, enzovoort.
In deze gevallen richt de behandeling zich op het voorkomen van klachten.

Welke klachten worden behandeld?

Als oefentherapeuten Mensendieck behandelen wij een heel scala aan algemene klachten, maar ook meer specifieke aandoeningen:

Deze lijst is niet volledig. Zie voor meer informatie: www.vvocm.nl of www.oefentherapeut.nl.

‘Werkt’ oefentherapie Mensendieck?

In 2003 heeft de Gezondheidsraad een rapport uitgebracht over “Oefentherapie”. In het rapport heeft een commissie van de Gezondheidsraad beschikbaar wetenschappelijk onderzoek naar de effectiviteit van oefentherapie geïnventariseerd en geanalyseerd. De algemene conclusie luidt dat oefentherapie bewezen effectief is voor diverse aandoeningen.
Bij de beschrijving van oefentherapie worden in het rapport, naast oefentherapie binnen de fysiotherapie, ook oefentherapie Cesar en Mensendieck genoemd en beschreven. In de analyse zelf wordt echter om praktische redenen geen onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten oefentherapie. Wel staat in één van de tabellen (tabel 3.3) een overzicht welke behandelvormen (bijv. oefentherapie, massage, manuele therapie) binnen fysiotherapeutische en oefentherapeutische behandelingen worden toegepast. Uit deze tabel is maar één conclusie mogelijk: bij de oefentherapeut weet je wat je krijgt: oefentherapie!
“Veel Nederlanders met lichamelijke klachten kunnen zich in het dagelijks leven beter redden wanneer ze oefentherapie krijgen. Voor diverse aandoeningen is dat wetenschappelijk aangetoond, voor andere zijn de aanwijzingen sterk. Schadelijk lijkt oefentherapie nooit te zijn. Bij een enkele aandoening helpt oefentherapie niet, met name bij acute lage rugklachten. Gezien de over het algemeen zeer positieve effecten van oefentherapie, raadt de Gezondheidsraad aan de effectiviteit ook te onderzoeken voor aandoeningen waarvoor dat nog niet goed is gebeurd. Dit staat in een advies dat de Gezondheidsraad vandaag aanbiedt aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.” (Uit het persbericht van 20 november 2003 van de gezondheidsraad, zie www.gr.nl.)

Gezondheidsraad. Oefentherapie. Den Haag: Gezondheidsraad, 2003; publicatie nr 2003/22. Dit rapport is te downloaden op de site van de Gezondheidsraad (www.gezondheidsraad.nl)

Acute lage rugklachten: dit zijn aspecifieke lage rugklachten waarbij de rugpijn korter dan 6 (tot 12) weken duurt.

Hoe word je oefentherapeut Mensendieck?

Oefentherapie Mensendieck is een 4-jarige HBO-opleiding aan de Hogeschool van Amsterdam. Na het behalen van dit diploma is het mogelijk zich als oefentherapeut Mensendieck te vestigen in een eigen praktijk of in een zorginstelling als oefentherapeut Mensendieck aan de slag te gaan.

Historie. Bess Mensendieck.

De grondlegster van oefentherapie Mensendieck is Bess Mensendieck (1867-1957). Haar bewegingsleer was vooral een reactie op 19e-eeuwse denkbeelden over lichamelijkheid. Zij predikte dat geestelijke activiteiten niet los gezien kunnen worden van het lichamelijke en dat iedereen grotendeels zelf de contouren van zijn lichaam kan bepalen door op een functionele manier te oefenen. Geen geïsoleerde spieroefeningen, maar bewust en totaal bewegen. De mens moet dus bewust zijn eigen wil gebruiken om zijn houding en beweging te verbeteren. Dit betekent vooral goed leren luisteren naar de informatie die uit het lichaam zelf wordt verkregen via de spieren, gewrichten, banden en pezen. Maar ook goed zoeken naar de juiste spanning in de spieren die nodig is voor een bepaalde beweging of activiteit waar je op dat moment mee bezig bent. Daarnaast was ook de informatie die je krijgt door te kijken naar jezelf en te luisteren naar de houdings- en bewegingscorrecties die zij aangaf erg belangrijk. Dit betekende dat de aangeleerde bewegingen na oefeningen automatisch gaan verlopen en in het dagelijks leven worden toegepast. Hierdoor ben je dan niet meer afhankelijk van een uur in de week oefenen, maar door het toepassen in het dagelijks leven oefen je dus de hele dag door. Rond 1928 start er een opleiding in Amsterdam. Later in de jaren 40 krijgen ook de universitaire ziekenhuizen van Amsterdam en Utrecht hun eigen afdeling Mensendieck. Veel prominente artsen en wetenschappers staan dan achter haar systeem.